CÁC VẤN ĐỀ VỀ CẤP DƯỠNG NUÔI CON SAU LY HÔN

Cở sở pháp lý

– Luật Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 

– Nghị quyết 02/2000/NQ – HĐTP

– Nghị định 144/2021/NĐ – CP

– Bộ Luật Hình sự 2015

– Nghị quyết 01/2024/ NQ – HĐTP

Cấp dưỡng là việc một người có nghĩa vụ đóng góp tiền hoặc tài sản khác để đáp ứng nhu cầu thiết yếu của người không sống chung với mình mà có quan hệ hôn nhân, huyết thống hoặc nuôi dưỡng trong trường hợp người đó là người chưa thành niên, người đã thành niên mà không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình hoặc người gặp khó khăn, túng thiếu.

1. Nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn  

Điều 82 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định về nghĩa vụ, quyền của cha, mẹ không trực tiếp nuôi con sau ly hôn như sau:

  1. Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ tôn trọng quyền của con được sống chung với người trực tiếp nuôi.
  2. Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con.
  3. Sau khi ly hôn, người không trực tiếp nuôi con có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở.

Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con lạm dụng việc thăm nom để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con thì người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu Toà án hạn chế quyền thăm nom con của người đó.

Đồng thời, quy định tiểu mục a Mục 11 Nghị quyết 02/2000/NQ – HĐTP về việc trông nom, chăm sóc, giáo dục, nuôi dưỡng con sau khi ly hôn:

“… người không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con. Đây là nghĩa vụ của cha, mẹ; do đó, không phân biệt người trực tiếp nuôi con có khả năng kinh tế hay không, người không trực tiếp nuôi con vẫn phải có nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con. Trong trường hợp người trực tiếp nuôi con không yêu cầu người không trực tiếp nuôi con cấp dưỡng vì lý do nào đó thì Toà án cần giải thích cho họ hiểu rằng việc yêu cầu cấp dưỡng nuôi con là quyền lợi của con để họ biết nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của con.

Nếu xét thấy việc họ không yêu cầu cấp dưỡng là tự nguyện, họ có đầy đủ khả năng, điều kiện nuôi dưỡng con thì Toà án không buộc bên kia phải cấp dưỡng nuôi con”.

Do đó, trách nhiệm cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn là nghĩa vụ của người cha hoặc người mẹ – người mà không trực tiếp nuôi con phải thực hiện, theo thoả thuận giữa vợ chồng khi ly hôn hoặc theo Bản án/ quyết định của Toà án, không phân biệt người trực tiếp nuôi con có khả năng kinh tế hay không.

Người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu người không trực tiếp nuôi con thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng của mình.

Trừ trường hợp người trực tiếp nuôi con tự nguyện không yêu cầu bên còn lại cấp dưỡng nuôi con và họ có đầy đủ khả năng, điều kiện nuôi dưỡng, chăm sóc con.

Trường hợp, người có nghĩa vụ cấp dưỡng không thực hiện việc cấp dưỡng

Thứ nhất: Vợ, chồng khi ly hôn không thoả thuận được với nhau về việc cấp dưỡng hoặc vợ chồng khi ly hôn thoả thuận với nhau về việc cấp dưỡng, nhưng sau này, người có nghĩa vụ cấp dưỡng không thực hiện nghĩa vụ của mình thì người có quyền yêu cầu thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng có quyền nộp đơn lên Toà án và yêu cầu người này phải thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng theo đúng quy định.

Người có quyền yêu cầu theo Điều 119 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 bao gồm:

  • Người được cấp dưỡng, cha, mẹ hoặc người giám hộ của người đó;
  • Người thân thích;
  • Cơ quan quản lý nhà nước về gia đình;
  • Cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em;
  • Hội liên hiệp phụ nữ.

Thứ hai: Vợ hoặc chồng không cấp dưỡng theo bản án hoặc quyết định của Toà án thì người trực tiếp nuôi con yêu cầu thi hành án tại Chi cục thi hành án cấp huyện nơi Toà án đã xét xử về việc cấp dưỡng.

Khoản 1 Điều 57 Nghị định 144/2021/NĐ – CP quy định:

“Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với với một trong những hành vi sau đây:

  1. a) Từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng giữa vợ và chồng sau ly hôn, từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ nuôi dưỡng giữa anh, chị, em với nhau, giữa ông bà nội, ông bà ngoại và cháu theo quy định của pháp luật;
  2. b) Từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng, nuôi dưỡng cha, mẹ; nghĩa vụ cấp dưỡng, chăm sóc con sau ly hôn theo quy định của pháp luật”.

Ngoài ra, việc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự, quy định tại Điều 186 Bộ Luật Hình sự 2015:

“Người nào có nghĩa vụ cấp dưỡng và có khả năng thực tế để thực hiện việc cấp dưỡng đối với người mà mình có nghĩa vụ cấp dưỡng theo quyết định của Toà án mà từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng, làm cho người được cấp dưỡng lâm tình trạng nguy hiểm đến tính mạng, sức khoẻ hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm, thì bị phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm”.

2. Mức cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn

Khoản 1 Điều 116 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định:

“Mức cấp dưỡng do người có nghĩa vụ cấp dưỡng và người được cấp dưỡng hoặc người giám hộ của người đó thoả thuận căn cứ vào thu nhập, khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng; nếu không thoả thuận được thì yêu cầu Toà án giải quyết”.

Khi quyết định mức tiền phải cấp dưỡng, toà án sẽ căn cứ vào mức thu nhập của người cấp dưỡng. Vì vậy, mức cấp dưỡng thường không cao hơn mức thu nhập của người cấp dưỡng.

Khoản 2 Điều 7 Nghị quyết 01/2024/ NQ – HĐTP nêu rõ: “Tiền cấp dưỡng cho con là toàn bộ chi phí cho việc nuôi dưỡng, học tập của con và do các bên thảo thuận. Trường hợp các bên không thoả thuận được thì Toà án quyết định mức cấp dưỡng căn cứ vào thu nhập, khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng. Mức cấp dưỡng do Toà án quyết định nhưng không thấp hơn một nửa tháng lương tối thiểu vùng tại nơi người cấp dưỡng đang cư trú cho mỗi tháng đối với mỗi người con”.

Tuy nhiên, trong trường hợp Toà án phán quyết mức cấp dưỡng nuôi con vượt quá khả năng của người cấp dưỡng thì người cấp dưỡng có quyền làm đơn đề nghị Toà án xem xét lại mức cấp dưỡng.

Về việc thay đổi mức cấp dưỡng: “Khi có lý do chính đáng, mức cấp dưỡng có thể thay đổi. Việc thay đổi mức cấp dưỡng do các bên thoả thuận; nếu không thoả thuận được thì yêu cầu Toà án giải quyết” (Khoản 2 Điều 116 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014).

3. Phương thức cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn

Việc cấp dưỡng có thể do hai bên tự thoả thuận thực hiện định kỳ hàng tháng, hàng quý, nửa năm, hàng năm hoặc một lần. Việc thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng theo phương thức cấp dưỡng một lần được thực hiện trong các trường hợp:

  • Do người được cấp dưỡng hoặc người giám hộ của người đó thoả thuận với người có nghĩa vụ cấp dưỡng;
  • Theo yêu cầu của người có nghĩa vụ cấp dưỡng và được Toà án chấp nhận;
  • Theo yêu cầu của người được cấp dưỡng hoặc người giám hộ của người đó và được Toà án chấp nhận trong trường hợp người có nghĩa vụ cấp dưỡng thường xuyên có các hành vi phá tán tài sản hoặc cố tình trốn tránh việc thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng mà hiện có tài sản để thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng một lần;
  • Theo yêu cầu của người trực tiếp nuôi con khi vợ chồng ly hôn mà có thể trích từ phần tài sản được chia của bên có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con. (khoản 2 Điều 18 Nghị định 70/2001/ NĐ – CP)

Khoản 3 Điều 7 Nghị quyết 01/2024/ NQ – HĐTP: “Trường hợp các bên không thoả thuận được phương thức cấp dưỡng thì Toà án quyết định phương thức cấp dưỡng hàng tháng hoặc phương thức khác phù hợp với nhu cầu, lợi ích của con và điều kiện kinh tế của người cấp dưỡng”.

Về việc thay đổi phương thức cấp dưỡng: Các bên có thể thoả thuận thay đổi phương thức cấp dưỡng, tạm ngừng cấp dưỡng trong trường hợp người có nghĩa vụ cấp dưỡng lâm vào tình trạng khó khăn về kinh tế mà không có khả năng thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng; nếu không thoả thuận được thì yêu cầu Toà án giải quyết (Điều 117 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014).

4. Chấm dứt cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn 

Nghĩa vụ cấp dưỡng sẽ chấm dứt trong trường hợp:

– Người được cấp dưỡng đã thành niên và có khả năng lao động hoặc có tài sản để tự nuôi mình;

– Người được cấp dưỡng được nhận làm con nuôi;

– Người cấp dưỡng đã trực tiếp nuôi dưỡng người được cấp dưỡng;

– Người cấp dưỡng hoặc người được cấp dưỡng chết.

CÔNG TY TNHH LUẬT KHANG PHÁT VÀ CỘNG SỰ chuyên tư vấn và thực hiện thủ tục tranh chấp quyền nuôi con và cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn cho khách hàng. Trong đó:

  • Tư vấn hướng giải quyết tranh chấp quyền nuôi con và cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn.
  • Soạn thảo văn bản, đơn liên quan trong suốt quá trình quá trình tố tụng.
  • Chuẩn bị hồ sơ để tiến hành các thủ tục pháp lý.
  • Tư vấn về nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con.
  • Tư vấn giành quyền nuôi con, điều kiện thay đổi người trực tiếp nuôi con sau ly hôn có lợi nhất cho khách hàng.
  • Trực tiếp tham gia quá trình tố tụng với tư cách người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự hay người được ủy quyền thực hiện những thủ tục pháp lý theo quy định của pháp luật trong giải quyết tranh chấp quyền nuôi con.

Mọi thắc mắc vui lòng liên hệ qua hotline: 0862 773 221 để nhận được sự tư vấn hoặc gửi thắc mắc tới Email: lienheluatkhangphat@gmail.com để được hỗ trợ cụ thể hơn.

Rất mong nhận được sự hợp tác!

Trân trọng./.

GỌI NGAY ĐỂ ĐƯỢC TƯ VẤN